Minder werk, meer aanbieders

Tweet

Mismatch in zakelijke dienstverlening?

De zakelijke dienstverlening heeft het een stuk rustiger door de economische malaise. Tegelijkertijd neemt het aantal zelfstandigen in de branche snel toe. Is dit een probleem voor de sector? 

Wie nog steeds denkt dat de economie wel weer snel zal aantrekken, loopt of met een bord voor zijn kop in de wolken of ligt onder een steen te hopen dat die weer een gouden berg wordt. Niets is minder waar. De vette jaren zijn voorbij en komen nog lang niet terug. Daar heeft de zakelijke dienstverlening niet in de laatste plaats van te lijden.

Prognose 2012

De vooruitzichten voor komend jaar zijn niet veel soeps. Zowel de sectoranalisten van ING als ABN Amro verwachten een terugval van zakelijke diensten. Laat de branche dit jaar nog een krappe omzetgroei van 1,5 procent zien, het derde kwartaalbericht van ING over de sector voorspelt dat de dienstverleners volgend jaar de omzet met 1 procent zien dalen en de winst met 8 procent. De sectormonitor van ABN rekent met 2 procent groei voor dit jaar en een omzetdaling van 0,5 procent ietsjes optimistischer, maar niet heel veel.
Beide rapporten tonen dat alleen de facilitaire dienstverlening redelijk stabiel is, de dienstverlening in de advocatuur groeit zelfs. Maar voor de IT, accountancy, uitzend- en ingenieursbureaus is het huilen met de pet op.

Dat de markt voor interim- en projectmanagement krap is, merken zelfs de gerenommeerde interim-management- en adviesbureaus. “De spoeling aan opdrachten is dun, maar het aanbod aan zzp’ers is groter”, zegt Jacob Dijkstra, partner bij Twynstra Gudde Adviseurs en Managers. “Als het gaat om eenvoudige standaardopdrachten dan zien we zeker een afname in de hoeveelheid werk. Alleen bij de meer complexe vraagstukken, zoals de begeleiding van fusies, allianties en andere samenwerkingen, merken we geen vermindering in aanvragen.”
Ook Sandra Weijers van de Raad voor Interim Management (RIM) ziet de ontwikkelinh. “De inhuurbereidheid is minder. Dat zien we bij alle bedrijven die bij ons zijn aangesloten. En ook al hopen we dat de markt natuurlijk weer een beetje aantrekt na volgend jaar, het wordt nooit meer zoals het geweest is. Iedereen loopt wel een tandje harder en doet iets extra’s”.
 

Tarieven omlaag

De verschuiving in aanbod en vraag heeft als gevolg dat de tarieven dalen. Bedrijven die regelmatig interim-managers en consultants inhuren betaalden vroeger zonder gemekker een gepeperde rekening betalen bij het afnemen van zakelijke diensten - er was een uurtarief en daarmee basta - nu onderhandelt men ineens veel scherper. Uit onderzoek van online netwerk voor de interimmarkt Ininterim bleek deze zomer al dat interim-consultants steeds vaker concessies moeten doen aan hun tarief. Veel gevestigde dienstverleners zagen dit jaar voor het eerst de tarieven dalen. 56 tot 59 procent van de ondervraagden liet de prijzen zakken om aan werk te komen. De gemiddelde uurprijs ligt op 100 tot 109 euro per uur - voor senior managers rond de 225 euro - en voor de financiële sector op 92 euro per uur.

Peter-Chris Kooij van bemiddelingsbureau Openinterim.com vindt het niet meer dan logisch dat er wat gebeurt met de tarieven. Hij vindt dat gerenommeerde (interim) managementadviesbureaus een veel te hoog tarief vragen voor hun diensten. “De perceptie is dat interim-management duur is. Bureaus hebben een hoge marge nodig omdat de acquisitie van opdrachten en de bemiddeling van kandidaten handwerk is. Maar het is grotendeels ouderwets handwerk. Er wordt een kamer met hoger opgeleiden in een duur kantoor aan het werk gezet om de match tussen opdracht en kandidaat te maken. Academisch geschoolde account managers bezoeken in leaseauto's klanten in het hele land. Bij een senior interim-manager met een tarief van 800 euro per dag wordt er daardoor zo 400 euro bovenop gezet.” Dat is nodeloos duur vindt Openinterim.com, dat om die reden de acquisitie voor de helft naar internet heeft verschoven en de matching- en routineprocessen geautomatiseerd heeft.

Meer zzp'ers

De aanhoudende crisissfeer heeft ook tot gevolg dat veel mensen voor zichzelf beginnen, al dan niet aangemoedigd of met steun van werkgevers of noodgedwongen wegens ontslag. Arbeidseconoom en wetenschappelijk directeur van economische onderzoeksinstituut SEO Jules Theeuwes, ziet dat zich onder de starters verrassend veel hoger opgeleiden en oudere mensen bevinden. “Je zou misschien vooral jongeren verwachten. Het feit dat dit niet zo is, betekent dat er veel mensen tussen zitten, die voorheen waarschijnlijk een vaste baan hadden, maar die zijn kwijtgeraakt.”
 

Structurele verschuiving

Meer aanbod, minder vraag. Is dat een probleem? Dat lijkt mee te vallen. Arjan van den Born, interim-manager en onderzoeker aan de universiteit Utrecht, vindt het een logische ontwikkeling dat het aantal zelfstandigen groeit. Van den Born wijst erop dat Charles Handy in zijn boek The age of unreason, ( 1989) al voorspelde dat het personeel van bedrijven in de toekomst uit drie soorten zal bestaan: medewerkers met een vast contract, laagbetaalde krachten die via het uitzendbureau worden ingehuurd en de ingehuurde professionals in de vorm van zzp’ers.
Van den Born ziet in die zin weinig nieuws onder de zon: “Ik zie het als een terugkeer naar hoe het ooit begon. Toen we begonnen met werken was iedereen zzp’er, het is de oudste beroepsgroep van de wereld. Tot 1920 wilde je liever niet in loondienst, dat deed je alleen als je niet voor jezelf kon opkomen. Door de opkomst van grote organisaties, de industrialisatie van het productieproces en de schaalgrootte hadden we grote aantallen mensen nodig om efficiënter te produceren. Maar nu zie je dat door allerlei technologische ontwikkelingen routinewerkzaamheden weer aan het verdwijnen zijn en daarmee is het logisch dat ook de vaste medewerkers verdwijnen.”

Ook Theeuwes ziet de ontwikkeling niet zozeer als tijdelijk fenomeen, maar als onderdeel van een structurele verschuiving op de arbeidsmarkt. “De arbeidsmarkt wordt steeds meer fluïde, er komen allerlei tussenvormen. Je hebt  werknemers met een vaste aanstelling, zelfstandigen en daartussen nog een grote keuze aan uitzendkrachten, flexwerkers, zzp'ers en tijdelijke contracten.”
 

Na de crisis

Maar is er (straks) wel genoeg werk voor dat groeiende leger aan zelfstandigen in de sector? “Je moet altijd onderscheid maken tussen de arbeidsmarkt nu - met de crisis op komst, waarbij op dit moment de werkloosheid toeneemt - en de lange termijn”, zegt Theeuwes. “Als Europa vrijdag niet met een structurele oplossing komt om de eurocrisis aan te pakken, houdt alles op en is het voor iedereen ellende, of je nu zzp’er bent of niet. Maar op de lange termijn, als je vooruitkijkt naar bijvoorbeeld 2025, dan denk ik dat de zzp’er een blijver is en dat er ook gezien de vergrijzing werk genoeg is.”

Theeuwes: “Het unieke aan een zzp’er is dat die een tijdelijke arbeidskracht is. Die een bepaalde klus doet gedurende een periode en dan weer verdwijnt. Die flexibiliteit is aantrekkelijk voor werkgevers en dat genereert voor zzp'ers ook klussen. Zelfstandigen zorgen in die zin voor de creatie van structureel meer werkgelegenheid.”

Maar zal de situatie niet veranderen als de crisis over is en de economie weer aantrekt? “Dat is moeilijk te voorspellen en hangt ook van allerlei factoren af zoals de vraag of we de ontslagbescherming gaan verruimen. In dat geval wordt alles een beetje vloeibaarder, dan krijgt iedereen een flexibele baan, zelfs mensen met een vaste baan.”

Lees ook:

• De trends in consultancy volgens 8 grote spelers
• Zakelijke dienstverlener snijdt fors in overhead
• Kaalslag bij adviseurs van de overheid
• Oorlog op de uitzendmarkt